เราตรวจสุขภาพ สมรรถภาพปอดทำไม ใครบ้างที่ควรตรวจ ถ้าปอดหยุดทำงานเราจะตายภายในเวลาไม่กี่นาที หรือถ้าปอดทำงานได้น้อยกว่าปกติเราจะมีอาการเหนื่อยง่าย หายใจลำบาก โรคปอดเรื้อรังเป็นจำนวนมากเกิดขึ้นช้า ๆและค่อย ๆ ทำลายเนื้อปอดไปเรื่อย ๆ จนกว่าจะมีอาการคือ เหนื่อยง่ายหายใจลำบากก็อาจสายเกินไป การตรวจสมรรถภาพปอดในระยะแรก ๆสำหรับผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงสูง หรือผู้ที่มีอาการทางปอดจึงมีความสำคัญอย่างมาก เพื่อการวินิจฉัยโรค ประเมินสภาพของผู้ป่วย และติดตามผลการรักษาโรค

เราตรวจสมรรถภาพปอดทำไม

ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงสูง ได้แก่ ผู้ที่อาศัยในบริเวณที่มีมลภาวะเป็นพิษสูง เช่น ใกล้โรงงานที่ปล่อยควันพิษ ควันรถยนต์ ควันบุหรี่
ทำงานในที่มีมลภาวะเป็นพิษสูง เช่น ทำงานในโรงงานมีฝุ่น ทำเหมือง โม่หิน มีไอสารเคมี ผู้ที่สูบบุหรี่ ผู้ที่มีโรคปอดเรื้อรัง และอาจมีการทำลายเนื้อปอดและหลอดลม เช่น โรคหอบหืด ถุงลมโป่งพอง ฯลฯ

ผู้ที่มีอาการทางปอด ได้แก่ ผู้ที่ไอเรื้อรัง ผู้ที่มีอาการเหนื่อยง่าย อย่าลืมว่าปอดเมื่อเสียหน้าที่จากการทำลายเนื้อปอดโดยพยาธิสภาพของโรคแล้ว ส่วนใหญ่จะไม่มีการกลับคืนมา ผู้ป่วยที่เป็นโรคปอดเรื้อรัง กว่าจะมีอาการเหนื่อย ปอดจะถูกทำลายไปมากแล้ว (เกิน 50%)และต้องทนทรมานจากอาการเหนื่อยหอบหายใจลำบากจนเสียชีวิต

ผู้คนหลายคนคิดว่า การตรวจเช็คสุขภาพประจำปีทั่วๆ ไปก็เพียงพอ ในการบ่งบอกประสิทธิภาพร่างกาย ซึ่งไม่เป็นจริงเสมอไป หลาย ๆ ท่านอาจจะพบว่าตนเองออกกำลังเพียงเล็กน้อย หรือ ทำงานเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย ก็มีอาการเหนื่อย, อ่อนเพลียมากทั้งๆ ที่การตรวจเช็คสุขภาพประจำปีอยู่ในเกณฑ์ปกติ เหตุการณ์เหล่านี้พบได้บ่อย ๆ

ทั้งนี้เนื่องจากการตรวจสุขภาพโดยทั่วไป ที่ประกอบด้วยการเจาะเลือด เอ็กซเรย์ปอด ตรวจคลื่นหัวใจ จะเป็นการตรวจเช็คร่างกายในขณะพักเท่านั้น ไม่ได้ตรวจในขณะที่ร่างกายมีการออกกำลังกายอย่างแท้จริงไม่สามารถบ่งบอกได้ว่า สมรรถภาพกายดีมากน้อยเพียงใด อีกอย่างคือ การตรวจสุขภาพประจำปีเน้นการตรวจภาวะเสี่ยงตามช่วงอายุ มากกว่าเน้นการตรวจตามภาวะเสี่ยงสุขภาพจากการทำงาน ซึ่งการตรวจอย่างหลังจะให้ผลการตรวจร่างกายที่จะบอกถึงภาวะเสี่ยงจากสุขภาพมากว่าและเกิดประโยชน์สำหรับผู้ตรวจเองมากด้วย รายการตรวจตามภาวะเสี่ยงจากการทำงานรายการหนึ่งที่จะกล่าวถึงในวันนี้ คือ การตรวจสมรรถภาพการทำงานของปอด

การตรวจสมรรถภาพปอด เป็นการตรวจที่สำคัญ และมีประโยชน์ในด้านการวินิจฉัย ประเมินผล และติดตามการรักษา โรคทางระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคปอดที่เกิดจากการทำงาน, โรคหืด และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง เป็นต้นนอกจากนี้ยังมีประโยชน์ในการบอกถึงความเสื่อมของหน้าที่ระบบทางเดินหายใจก่อนที่ผู้ป่วยจะมีอาการผิดปกติเกิดขึ้น เนื่องจากปอดเป็นอวัยวะที่มีความสามารถสำรองสูง อาการเหนื่อยจึงมักเกิดหลังจากมีความผิดปกติที่ปอดเกิดขึ้นมากแล้ว

เครื่องมือที่ใช้ในการตรวจสมรรถภาพปอดมีหลายชนิดแต่ชนิดที่ใช้กันอย่างแพร่หลายคือเครื่อง Spirometer (สไปโรมีเตอร์) โดยการตรวจสไปโรเมตรีย์ Spirometry เป็นการตรวจวัดปริมาตรของ อากาศที่หายใจเข้าและออกจากปอด ทำได้ค่อนข้างง่ายแต่ต้องอาศัยความร่วมมือของผู้ที่มาตรวจเนื่องจากต้องมีขั้นตอนการสูดลมและการออกแรงเป่าอย่างเต็มที่ทางปากการวิเคราะห์ก๊าซในเลือดแดง เนื่องจากระดับก๊าซในเลือดแดงจะช่วยบอกถึงความผิดปกติในการแลกเปลี่ยนก๊าซเกี่ยวกับการรับออกซิเจนและการกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์